Bescherm je baby tegen kinkhoest. Haal de 22 wekenprik!

Ben je zwanger? Haal vanaf 16 december 2019 een gratis vaccinatie tegen kinkhoest: de 22 wekenprik. Hiermee bescherm je jouw baby gelijk vanaf de geboorte tegen deze besmettelijke ziekte.

Kinkhoest

Kinkhoest kan ernstige hoestbuien veroorzaken en is zeer besmettelijk. De ziekte is vooral gevaarlijk voor baby’s. Ze kunnen longontsteking, ademnood of hersenschade krijgen door te weinig zuurstof. Elk jaar belanden er ongeveer 120 pasgeboren baby’s met kinkhoest in het ziekenhuis. Soms komt het zelfs voor dat een baby eraan overlijdt. Lees meer over kinkhoest.

22 wekenprik

Om baby’s meteen vanaf de geboorte  te beschermen, wordt de kinkhoestvaccinatie voor zwangeren opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Vanaf 16 december wordt de prik gegeven aan alle vrouwen die op dat moment 22 weken of langer zwanger zijn. De uitvoering wordt gedaan door de jeugdgezondheidszorg (JGZ), de organisatie die je ook met je pasgeboren kind zult bezoeken. In de regio Zuid-Holland Zuid voert het consortium Rivas Careyn de JGZ uit. Careyn voert deze zorg ook uit in Breda. Per 1 januari 2020 verzorgt Careyn de jeugdgezondheidszorg in beide regio’s uit onder de nieuwe naam Jong JGZ.

Inloopspreekuren

Vanaf 16 december 2019 haal je de 22 wekenprik tijdens een van de inloopspreekuren op onze consultatiebureaus. Bekijk hier het spreekurenschema.

Wat neem je mee naar het inloopspreekuur?

  • Een geldig legitimatiebewijs (paspoort of identiteitskaart)

Online intake: graag vóóraf invullen (dit kan vanaf 12 december)

Om de inloopspreekuren goed en vlot te laten verlopen is het handig als je gegevens bij inloop al bij ons bekend zijn. Wil je daarom de online intake invullen vóórdat je naar het inloopspreekuur komt? De online intake is beschikbaar vanaf donderdag 12 december.

Let op: voor het invullen van de online intake heb je een DigiD met sms-controle nodig. Heb je dit nog niet? Vraag hier je DigiD met sms-controle aan.

Verandering vaccinatieschema van je baby

Met de invoering van de 22 wekenprik verandert voor de meeste baby’s het vaccinatieschema. Baby’s van moeders die de vaccinatie hebben gehad, krijgen een vaccinatie bij 3, 5 en 11 maanden. Sommige baby’s hebben echter een extra prik nodig als zij 2 maanden oud zijn:

  • Als de moeder geen 22 wekenprik heeft gehad.
  • Als er minder dan twee weken tussen de 22 wekenprik en de bevalling zit.
  • Als de moeder hepatitis B positief is.
  • Als de moeder medicijnen heeft gebruikt in de zwangerschap die het immuunsysteem onderdrukken.
  • Als de baby vóór 37 weken zwangerschap is geboren.

Heb je vragen?

Neem een kijkje bij de onderstaande veelgestelde vragen. Staat jouw vraag er niet bij? Bel ons via een van de telefoonnummers onderaan deze pagina of mail naar contact@jongjgz.nl (o.v.v. je woonplaats).

 

Veelgestelde vragen

  • Hoe beschermt het vaccineren van zwangere vrouwen baby’s tegen kinkhoest?

    Na een kinkhoestvaccinatie maakt het lichaam zelf antistoffen tegen kinkhoest aan. Deze antistoffen beschermen het lichaam tegen kinkhoestinfecties. Bij een zwangere vrouw gaan deze antistoffen via de placenta ook naar de ongeboren baby. De baby is dan bij de geboorte al beschermd tegen deze ziekte. Daarbij zorgt een kinkhoestvaccinatie er ook voor dat de zwangere vrouw zelf geen kinkhoest krijgt. Zij kan na de bevalling dus ook niet haar pasgeboren baby besmetten met deze ziekte.

  • Als een vrouw in het verleden tegen kinkhoest is ingeënt, heeft zij dan al voldoende antistoffen?

    Vrouwen die in het verleden zijn ingeënt tegen kinkhoest, hebben antistoffen tegen kinkhoest opgebouwd voor zichzelf. Dat geldt ook voor vrouwen die zelf kinkhoest hebben gehad. Maar dit is niet voldoende om ook hun baby te beschermen. Daarom is het belangrijk om tijdens de zwangerschap nog een vaccinatie te krijgen tegen kinkhoest. Alleen dan zijn er voldoende antistoffen om de pasgeboren baby te beschermen.

  • Is het nodig om de baby nog te vaccineren als de moeder een kinkhoestprik tijdens de zwangerschap heeft gehad?

    Ja, het is nog steeds nodig om de baby te vaccineren. Want de hoeveelheid antistoffen die de baby via de moeder heeft gekregen wordt langzaam minder. Wel is het zo dat de baby 1 prik minder nodig heeft wanneer de moeder tijdens de zwangerschap al een kinkhoestvaccinatie heeft gehad. Daarom wordt het vaccinatieschema voor baby´s aangepast. Heb je vóór 16 december 2019 al de kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap gehad? Dan kun je op het consultatiebureau bespreken of het nieuwe vaccinatieschema alvast kan worden toegepast. Let op: dit nieuwe schema geldt niet in alle gevallen. Het geldt bijvoorbeeld niet wanneer het kind te vroeg is geboren, of te kort na de vaccinatie is geboren. Of als de moeder drager is van het Hepatitis B virus. De jeugdarts bespreekt dit met je.

  • Is het vaccineren van zwangere vrouwen effectief?

    De effectiviteit van kinkhoestvaccinatie in de zwangerschap is 91%. Dat betekent dat er bij de groep zwangere vrouwen die wel is ingeënt, er 91% minder baby’s ziek worden dan bij de groep die niet is ingeënt. Dit blijkt uit Brits onderzoek. Wanneer zwangere vrouwen in Nederland worden gevaccineerd, kunnen er per jaar ongeveer 100 (van de ongeveer 128) ziekenhuisopnames worden voorkomen.

  • Is het vaccineren van zwangere vrouwen tegen kinkhoest voldoende getest en veilig?

    Ja, de vaccinatie is veilig voor moeder en kind. Vaak denken zwangere vrouwen dat  vaccins geneesmiddelen zijn en je ze beter niet kunt gebruiken tijdens de zwangerschap. Maar de kinkhoestvaccinatie is een middel dat preventief werkt. De veiligheid van alle inentingen wordt continu bewaakt. In Nederland kunnen verschijnselen na vaccinatie worden gemeld bij het Bijwerkingencentrum Lareb.

    Al sinds de jaren ’60 is er veel ervaring met het vaccineren van zwangere vrouwen tegen tetanus en difterie. Dit is veilig voor moeder en kind. Uit onderzoek blijkt dat ook kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap veilig is. Er zijn verschillende onderzoeken gedaan in het buitenland:

    • In het Verenigd Koninkrijk is onderzoek gedaan onder 20.000 gevaccineerde zwangere vrouwen. Daar kwamen geen aanwijzingen naar voren dat inenting leidt tot een verhoogd risico op zwangerschapscomplicaties. Er is in deze studie onder meer gekeken naar laag geboortegewicht, vroeggeboorte, doodgeboorte, zwangerschapsvergiftiging en sterfte van de moeder.

    • In de Verenigde Staten is onderzoek gedaan onder 120.000 vrouwen. Van deze groep hadden ruim 26.000 vrouwen een kinkhoestprik tijdens de zwangerschap gehad. Er werd bij deze vrouwen geen verhoogde kans gevonden op zwangerschapscomplicaties zoals zwangerschapsvergiftiging, vroeggeboorte of laag geboortegewicht. Er werd een klein verhoogd risico gevonden op ontstoken vliezen. In deze studie had dit geen gevolgen voor vroeggeboorte of gezondheidsrisico’s voor het kind.

    • In Argentinië is onderzoek gedaan onder meer dan 1 miljoen vrouwen. Ook hieruit bleek dat de vaccinatie veilig is voor moeder en ongeboren kind.

  • Welke bijwerkingen kunnen er mogelijk worden verwacht?

    Zoals bij alle inentingen kunnen er milde bijwerkingen worden verwacht. Bijvoorbeeld slaperigheid, hoofdpijn en reacties op de plek waar is geprikt (roodheid, zwelling of pijn). Zeer zeldzame reacties, zoals een ernstige allergische reactie, zijn niet uit te sluiten. Op de website van het Bijwerkingencentrum Lareb is meer informatie te vinden. Zoals een overzicht van de meldingen van vermoede bijwerkingen. Het gaat bij deze meldingen dus om het vermoeden bij de melder dat het een mogelijke bijwerking is. Het staat niet vast dat het ook door het vaccin komt. Het kan ook gaan om een gebeurtenis die om een andere reden plaatsvindt en die toevallig samenvalt met de inenting. Een uitgebreide beschrijving van mogelijke bijwerkingen is te vinden in de bijsluiter van het vaccin.

  • Is er al ervaring met het vaccineren van zwangere vrouwen in andere landen?

    Ja, het inenten van zwangere vrouwen tegen kinkhoest gebeurt al op grote schaal in andere landen. Zoals de Verenigde Staten (sinds 2011), het Verenigd Koninkrijk (sinds 2012), Argentinië (sinds 2012), België (sinds 2013), Ierland (sinds 2013), Israël (sinds 2015), delen van Australië (sinds 2015) en Spanje (sinds 2015).

  • Wat is het beste moment in de zwangerschap om te vaccineren tegen kinkhoest?

    Je kunt je laten vaccineren vanaf 22 weken zwangerschap tot aan het eind van de zwangerschap. Maar wel geldt: hoe vroeger hoe beter.

  • Moeten vrouwen tijdens elke zwangerschap opnieuw worden gevaccineerd?

    Ja, voor een goede bescherming is het belangrijk dat vrouwen tijdens elke zwangerschap opnieuw een vaccinatie krijgen tegen kinkhoest. Een Amerikaanse studie laat zien dat dit de zwangerschap niet nadelig beïnvloedt en veilig is voor de moeder.

  • Werkt de vaccinatie ook voldoende bij een meerlingzwangerschap?

    Ja, bij een meerlingzwangerschap is één vaccinatie voldoende om de baby’s te beschermen.

  • Kan ik mijn baby borstvoeding geven nadat ik tijdens de zwangerschap ben gevaccineerd tegen kinkhoest?

    Ja, dat kan. Het is zelfs zo dat de baby nog wat éxtra bescherming tegen kinkhoest krijgt. Dat komt doordat er antistoffen in de moedermelk zitten die worden doorgegeven aan de baby.

  • Is kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap ook nodig als ik de baby borstvoeding ga geven?

    Ja, ook dan is het nodig. In borstvoeding zitten weliswaar antistoffen die de baby een beetje extra bescherming bieden. Maar dit is niet voldoende om de baby goed te beschermen tegen kinkhoest.

  • Zijn er andere goede manieren om baby’s tegen kinkhoest te beschermen?

    De Gezondheidsraad heeft ook andere methoden beoordeeld om baby’s te beschermen tegen kinkhoest. Bijvoorbeeld vaccinatie van de aanstaande moeder vóór de zwangerschap, en vaccinatie van gezinsleden en verzorgers.  Maar de vaccinatie van vrouwen  tijdens de zwangerschap is de beste methode gebleken. 

  • Hoe is het advies van de Gezondheidsraad over deze vaccinatie tot stand gekomen?

    De Gezondheidsraad heeft onderzocht hoe jonge baby’s kunnen worden beschermd tegen kinkhoest. De volgende zeven mogelijkheden werden beoordeeld:

    1. Antistoffen toedienen bij geboorte
    2. Eerste prik bij geboorte (d.w.z. de eerste vaccinatie volgens het vaccinatieschema wordt vervroegd gegeven)
    3. Vaccinatie van de moeder tijdens de zwangerschap
    4. Vaccinatie van de aanstaande moeder al vóór de zwangerschap
    5. Vaccinatie van moeder en gezinsleden rond geboorte (cocooning)
    6. Kinkhoest bij pasgeboren baby’s sneller vaststellen en behandelen
    7. Algemene vaccinatie van oudere kinderen en volwassenen

    De verschillende mogelijkheden zijn beoordeeld aan de hand van zeven criteria, waaronder ziektelast (schadelijkheid van de ziekte), effectiviteit (hoe goed werkt de maatregel) en veiligheid. Alleen de optie om vrouwen tijdens de zwangerschap te vaccineren voldoet aan alle criteria. Kijk voor meer informatie op de website van de Gezondheidsraad.

  • Welke kinkhoestvaccins zijn geschikt voor zwangere vrouwen?

    De meeste volwassenen hebben al eens een kinkhoestvaccinatie gehad. Of (ongemerkt) een kinkhoestinfectie doorgemaakt. Daarom is een herhalingsprik voldoende. Dit noemen we een ‘boostervaccinatie’. Een booster bevat een lagere dosering werkzame stoffen dan een vaccin dat bedoeld is voor kinderen die nog niet zijn gevaccineerd. Deze moet wel herhaald worden tijdens iedere zwangerschap. Er bestaat geen vaccin dat alleen beschermt tegen kinkhoest. Het is altijd een combinatievaccin dat ook beschermt tegen difterie en tetanus, en (afhankelijk van het vaccin) polio. Er is ruime ervaring met het inenten van zwangere vrouwen tegen tetanus, difterie en polio. Dit blijkt veilig te zijn voor moeder en ongeboren kind. In Nederland zijn vijf boostervaccins geregistreerd. Het gaat om de volgende vaccins:

    • Boostrix®
    • diTekiBooste®
    • Triaxis®
    • Boostrix Polio®
    • Triaxis Polio®

    In Nederland is gekozen voor het Boostrix vaccin. Dit vaccin beschermt tegen kinkhoest, difterie en tetanus.

  • Bestaat er een vaccin alleen tegen kinkhoest?

    Nee, er bestaat geen vaccin dat alleen beschermt tegen kinkhoest. Dat wordt door de fabrikanten niet gemaakt. Het vaccin dat wordt gebruikt is altijd een combinatievaccin. Het beschermt ook tegen difterie en tetanus en soms, afhankelijk van het vaccin, tegen polio. Er is veel ervaring met het inenten van zwangere vrouwen tegen tetanus, difterie en polio. Dit blijkt veilig te zijn voor moeder en ongeboren kind.

  • Waaruit bestaat een kinkhoestvaccin?

    1. Antigenen: dit zijn onschadelijk gemaakte delen van de kinkhoestbacterie waartegen bescherming (immuniteit) wordt opgewekt.
    2. Hulpstoffen (bijv. adjuvantia): dit zijn stoffen die aan het vaccin worden toegevoegd. Ze zorgen ervoor dat het vaccin beter werkt, langer houdbaar is, stabiel blijft, gemakkelijk is toe te dienen, enz. Het zijn stoffen die goed zijn onderzocht en waar al jarenlang ervaring mee is.
    3. Reststoffen: dit zijn de resten van stoffen uit het productieproces van het vaccin. Bijvoorbeeld om te voorkomen dat er ongewenste bacteriën tijdens het productieproces groeien. Deze reststoffen worden zoveel mogelijk verwijderd voordat het vaccin in gebruik wordt genomen. Er kunnen nog wel hele kleine hoeveelheden achterblijven. Het gaat dan om hoeveelheden die geen schade kunnen veroorzaken.

     

    In de bijsluiter staat beschreven uit welke bestanddelen de verschillende kinkhoestbevattende vaccins precies bestaan.

  • Waarom zitten er aluminiumverbindingen in de kinkhoestbevattende vaccins en zijn deze gevaarlijk voor de ongeboren baby?

    In de kinkhoestbevattende vaccins die beschikbaar zijn in Nederland zitten aluminiumverbindingen. Bijvoorbeeld aluminiumhydroxide en aluminiumfosfaat. Aluminiumverbindingen zijn hulpstoffen in een vaccin. Hulpstoffen worden toegevoegd om het vaccin beter werkzaam te maken. Aluminiumverbindingen zorgen ervoor dat het vaccin ons afweer(immuun)systeem beter bereikt. Daardoor werkt het vaccin beter.

    Aluminium komt overal in de natuur voor. Het zit in de lucht, in ons voedsel en drinkwater. Een volwassene krijgt per dag ongeveer 5-10 mg aluminium binnen. Ook baby’s krijgen aluminium binnen. Vóór de geboorte krijgen ze kleine hoeveelheden binnen via de navelstreng. Na de geboorte via de voeding. In borstvoeding is de hoeveelheid aluminium (in het algemeen) een stuk lager dan de hoeveelheid aluminium die in zuigelingenvoeding zit. De hoeveelheid aluminium in de kinkhoestbevattende vaccins is maximaal 0,5 mg. Dit is vele malen lager dan de hoeveelheid waar volwassenen – ook zwangere vrouwen - elke dag via voedsel aan blootgesteld worden.

    Aluminiumverbindingen worden al meer dan 80 jaar gebruikt als hulpstof in vaccins. In deze periode is uitgebreid onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen van aluminium in deze vaccins. Ook bij zwangere vrouwen. Hierbij zijn geen schadelijke effecten vastgesteld.

    In de kinkhoestbevattende vaccins zitten geen andere hulpstoffen (zoals thiomersal of formaldehyde).

  • Waarom staat er in sommige bijsluiters dat er geen toereikende gegevens zijn over het gebruik van het vaccin bij zwangere vrouwen?

    Dat komt omdat zwangere vrouwen niet worden meegenomen in studies waarin vaccins worden getest vóór registratie. Het is niet zo dat er verwacht wordt dat het niet veilig is voor zwangere vrouwen. Of dat er bewijs is dat het schadelijk is voor zwangere vrouwen. Uit verschillende grote studies is gebleken dat kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap veilig is voor de moeder en haar baby.

  • Hoe verloopt het inloopspreekuur?

    Via www.jongjgz.nl/22wekenprik vind je een overzicht van de inloopspreekuren op onze consultatiebureaus. Het zijn vrije inloopspreekuren, dus je bent van harte welkom waar en wanneer jou het beste uitkomt. Vanaf donderdag 12 december kun je je via deze website aanmelden met je persoonsgegevens via een online intake. Dan ben je al bij ons bekend bij inloop en zal het consult sneller verlopen. Op het inloopspreekuur word je welkom geheten door een medewerker van het consultatiebureau. Zij zal je ID bewijs controleren en een intakefomulier uitreiken waarop je je medische gegevens invult. Daarna zal een andere medewerker het intakeformulier doornemen en vervolgens de vaccinatie toedienen in je bovenarm. De vaccinatie wordt gegeven terwijl je op een stoel zit. Na het toedienen van de vaccinatie mag je weer naar huis. Afhankelijk van de drukte op het spreekuur moet je misschien even wachten totdat je aan de beurt bent.